Czy zadatek jest zwrotny? Zadatek a zaliczka przy kupnie mieszkania
Zadatek wraca, jeśli umowa zostanie wykonana (wtedy zalicza się go na poczet ceny), jeśli strony ją rozwiążą albo jeśli do transakcji nie doszło z przyczyn, za które nikt nie odpowiada lub odpowiadają obie strony. Przepada, jeśli to Ty, wpłacając zadatek, nie wykonasz umowy, a druga strona od niej odstąpi. Jeśli umowy nie wykona strona, która zadatek przyjęła, możesz od umowy odstąpić i żądać zwrotu podwójnej kwoty. Zaliczka działa inaczej: przepisy nie pozwalają jej zatrzymać ani podwoić, więc co do zasady wraca, gdy umowa nie dojdzie do skutku, a szkodę trzeba udowodnić osobno.
Niżej znajdziesz brzmienie przepisu, tabele sytuacji przy kupnie mieszkania, domu i działki, procedurę na wypadek, gdy ktoś nie przyjdzie do notariusza, oraz wzory pism.
Co mówi art. 394 Kodeksu cywilnego
Zadatek reguluje jeden przepis, art. 394 Kodeksu cywilnego (t.j. Dz.U. 2026 poz. 795). Ma trzy paragrafy i warto znać je dosłownie, bo każdy spór o zadatek sprowadza się do pytania, który z nich zastosować.
- § 1: „W braku odmiennego zastrzeżenia umownego albo zwyczaju zadatek dany przy zawarciu umowy ma to znaczenie, że w razie niewykonania umowy przez jedną ze stron druga strona może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić i otrzymany zadatek zachować, a jeżeli sama go dała, może żądać sumy dwukrotnie wyższej.”
- § 2: „W razie wykonania umowy zadatek ulega zaliczeniu na poczet świadczenia strony, która go dała; jeżeli zaliczenie nie jest możliwe, zadatek ulega zwrotowi.”
- § 3: „W razie rozwiązania umowy zadatek powinien być zwrócony, a obowiązek zapłaty sumy dwukrotnie wyższej odpada. To samo dotyczy wypadku, gdy niewykonanie umowy nastąpiło wskutek okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności albo za które ponoszą odpowiedzialność obie strony.”
Z tych zdań wynikają cztery praktyczne zasady:
- Zasady można zmienić w umowie. Przepis działa „w braku odmiennego zastrzeżenia”. Strony mogą np. zapisać, że przy odmowie kredytu zadatek wraca w pojedynczej wysokości.
- Nie musisz wyznaczać dodatkowego terminu. Przy zwykłym odstąpieniu od umowy wzajemnej trzeba najpierw dać drugiej stronie dodatkowy czas. Przy zadatku nie – wystarczy, że umowa nie została wykonana.
- Zadatek nie działa sam. Żeby go zatrzymać albo żądać podwójnej kwoty, musisz złożyć oświadczenie o odstąpieniu od umowy. Sąd Najwyższy w wyroku z 14 grudnia 2011 r. (I CSK 149/11) wskazał, że roszczenie o zwrot zadatku lub sumy dwukrotnie wyższej powstaje dopiero wtedy, gdy strona złożyła takie oświadczenie.
- Liczy się, kto odpowiada za niewykonanie umowy. Zadatek przepada albo podwaja się tylko wtedy, gdy odpowiedzialność ponosi jedna strona. Jeśli odpowiadają obie albo żadna, zadatek wraca w kwocie, którą wpłacono.
Zadatek a zaliczka – czym się różnią
Kodeks cywilny nie definiuje zaliczki. To po prostu część ceny zapłacona z góry. Gdy umowa zostaje wykonana, zaliczka i zadatek działają tak samo: pomniejszają kwotę do zapłaty przy akcie notarialnym. Różnica pojawia się dopiero wtedy, gdy transakcja się sypie.
| Cecha | Zadatek | Zaliczka |
|---|---|---|
| Podstawa prawna | art. 394 k.c. | brak osobnego przepisu; zwrot z art. 494 k.c. (gdy strona odstąpiła od umowy z powodu zwłoki drugiej strony) albo z art. 405 i 410 k.c. (rozwiązanie umowy, niezawarcie umowy przyrzeczonej) |
| Gdy umowa zostanie wykonana | zaliczany na poczet ceny | zaliczana na poczet ceny |
| Gdy nie wykona jej wpłacający | druga strona może odstąpić i zatrzymać zadatek | co do zasady trzeba zwrócić, gdy umowa przestanie wiązać; druga strona może dochodzić odszkodowania (i potrącić je z zaliczką), ale musi wykazać szkodę |
| Gdy nie wykona jej przyjmujący | wpłacający może odstąpić i żądać podwójnej kwoty | zwrot wpłaconej kwoty; więcej tylko jako udowodnione odszkodowanie |
| Rozwiązanie umowy, brak winy, wina obu stron | zwrot w pojedynczej wysokości | zwrot w pojedynczej wysokości |
| Czy trzeba udowodnić szkodę | nie | tak, jeśli chcesz czegoś więcej niż zwrotu |
| Kiedy musi być zapłacony | przy zawarciu umowy albo w terminie wskazanym w umowie | w terminie z umowy; można jej żądać jak każdej części ceny |
Zadatek czy zaliczka – co wybrać? Jeśli kupujesz za gotówkę i chcesz, żeby sprzedający dotrzymał słowa, zadatek działa na Twoją korzyść, bo wycofanie kosztuje go podwójnie. Jeśli kupujesz na kredyt bez decyzji banku, bezpieczniejsza jest zaliczka albo zadatek z klauzulą kredytową. Można też podzielić wpłatę na część zadatkową i zaliczkową.
O charakterze wpłaty decyduje treść umowy i zamiar stron, a nie samo słowo w tytule przelewu. Używaj tego samego określenia w umowie i w przelewie, a przy zadatku dopisz, że strony stosują art. 394 k.c.
Kiedy zadatek jest zwrotny, a kiedy przepada – tabela sytuacji
| Sytuacja | Co z zadatkiem |
|---|---|
| Akt notarialny podpisany | Zalicza się na poczet ceny (art. 394 § 2) |
| Kupujący się rozmyślił albo nie zgromadził pieniędzy | Sprzedający może odstąpić i zatrzymać zadatek |
| Sprzedający sprzedał komuś innemu, podniósł cenę, nie przyszedł do notariusza | Kupujący może odstąpić i żądać podwójnego zadatku |
| Strony zgodnie rozwiązały umowę | Zwrot w pojedynczej wysokości (§ 3), chyba że w porozumieniu ustalono inaczej |
| Przeszkoda niezależna od stron (np. nieruchomość zniszczona bez winy sprzedającego) | Zwrot w pojedynczej wysokości (§ 3) |
| Obie strony odpowiadają za niewykonanie (np. jedna nie dostarczyła dokumentów, druga nie zgłosiła się w terminie) | Zwrot w pojedynczej wysokości (§ 3), bez względu na to, czyja odpowiedzialność jest większa |
| Bank odmówił kredytu | Zależy od umowy i staranności kupującego – opis niżej |
| Wyszła wada prawna lub fizyczna nieruchomości | Zależy, czy sprzedający o niej wiedział i czy mógł ją usunąć – opis niżej |
| Zmarła jedna ze stron | Umowa co do zasady wiąże spadkobierców – opis niżej |
| Zadatek miał być wpłacony później, ale nie wpłynął | Zastrzeżenie zadatku jest nieskuteczne – nie ma czego zatrzymać ani podwajać |
| Umowa jest nieważna (np. brak istotnych postanowień) | Zwrot jako świadczenie nienależne (art. 410 § 2) |
Przykład rachunkowy (kwoty hipotetyczne): jeśli przy cenie 500 000 zł wpłacisz 20 000 zł zadatku, a sprzedający bez powodu wycofa się z transakcji, po odstąpieniu możesz żądać 40 000 zł. Jeśli to Ty się wycofasz, sprzedający po odstąpieniu zatrzyma 20 000 zł. Jeśli umowę rozwiążecie za porozumieniem, wracają do Ciebie 20 000 zł.
Zadatek trzeba faktycznie przekazać
Zadatek musi zostać rzeczywiście wręczony – gotówką albo przelewem. Sama obietnica nie wystarcza. Sąd Najwyższy w wyroku z 16 listopada 2017 r. (V CSK 79/17), na który powołuje się w późniejszych postanowieniach (np. I CSK 134/22 z 28 kwietnia 2022 r. i I CSK 3743/22 z 15 listopada 2022 r.), przyjął, że zadatek niewręczony przy zawarciu umowy jest skuteczny tylko wtedy, gdy umowa określa termin jego wręczenia. Jeśli terminu nie ma albo strona nie zapłaci w terminie, zastrzeżenie zadatku jest nieskuteczne. W postanowieniu I CSK 3743/22 SN wskazał też, że druga strona nie może pozwać o zapłatę niewręczonego zadatku.
W praktyce: jeśli umowa mówi „kupujący wpłaci zadatek w ciągu 3 dni”, a pieniądze nie wpłynęły, sprzedający nie ma zadatku do zatrzymania ani roszczenia o jego zapłatę.
Zadatek, odszkodowanie czy wyrok – trzy drogi, gdy druga strona nie wykonuje umowy
Nie musisz poprzestawać na zadatku. Masz trzy możliwości i wybierasz jedną z nich.
1. Odstąpić i rozliczyć się zadatkiem
To najprostsza droga. Nie musisz wykazywać szkody, wystarczy niewykonanie umowy przez drugą stronę i oświadczenie o odstąpieniu. Zatrzymujesz zadatek albo żądasz podwójnej kwoty.
2. Nie odstępować i żądać odszkodowania na zasadach ogólnych
W uchwale z 25 czerwca 2009 r. (III CZP 39/09) Sąd Najwyższy przyjął, że wierzyciel, który nie odstąpił od umowy z zadatkiem, może dochodzić odszkodowania na zasadach ogólnych, a jego wysokość nie jest ograniczona do wartości zadatku ani jego podwójnej wysokości. To samo powtórzył m.in. w postanowieniu z 15 stycznia 2019 r. (III CSK 175/18): między art. 394 § 1 a art. 471 k.c. zachodzi zbieg uprawnień, a wybór należy do poszkodowanego.
Ta droga ma sens, gdy szkoda wyraźnie przekracza zadatek, ale trzeba ją udowodnić. Przy umowie przedwstępnej art. 390 § 1 k.c. ogranicza odszkodowanie do szkody poniesionej przez to, że liczyłeś na zawarcie umowy przyrzeczonej (np. koszty notariusza czy wycen), chyba że umowa stanowi inaczej. Zadatek rozlicza się wtedy w ramach odszkodowania, bez podwojenia (sposób tego rozliczenia nie jest w orzecznictwie jednolicie opisany).
3. Żądać zawarcia umowy przez sąd
Jeśli umowa przedwstępna została zawarta w formie aktu notarialnego, możesz pozwać o zawarcie umowy przyrzeczonej (art. 390 § 2 k.c.). Prawomocny wyrok zastępuje oświadczenie woli strony, która się uchyla (art. 64 k.c.). Przy umowie przedwstępnej w zwykłej formie pisemnej ta droga nie istnieje – zostaje zadatek albo odszkodowanie. To jeden z najważniejszych powodów, by umowę przedwstępną kupna nieruchomości podpisać u notariusza.
Sytuacje szczególne przy kupnie nieruchomości
Bank odmówił kredytu
To najczęstszy spór i nie ma tu jednej odpowiedzi. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 6 czerwca 2018 r. (III CSK 52/18) wskazał, że odmowa kredytu może wynikać z przyczyn obciążających kupującego albo od niego niezależnych, w zależności od okoliczności. Kupujący, który zamierza zapłacić kredytem, powinien jeszcze przed umową przedwstępną ocenić, czy realnie go dostanie. W tamtej sprawie kupująca nie miała ani kredytu, ani promesy, ani własnych środków, a umowa nie uzależniała transakcji od kredytu – sądy uznały, że to ona odpowiada za niezawarcie umowy.
Twoja sytuacja jest więc niejednoznaczna i zależy od:
- czy umowa zawiera klauzulę kredytową (wtedy decyduje jej treść),
- czy przed podpisaniem sprawdziłeś zdolność kredytową lub masz promesę,
- czy złożyłeś wniosek na czas i dostarczyłeś bankowi wszystkie dokumenty,
- czy odmowa wynikała z Ciebie (np. nowe zadłużenie, zmiana pracy), czy z przyczyn po stronie nieruchomości lub banku (np. bank nie przyjął zabezpieczenia na tej nieruchomości).
Najprostsza ochrona to klauzula kredytowa – wzór znajdziesz niżej.
Wada prawna lub fizyczna nieruchomości wyszła przed aktem
Jeśli przed aktem wyjdzie nieujawniona hipoteka, lokator, służebność albo poważna wada zatajona przez sprzedającego, możesz twierdzić, że to on odpowiada za niewykonanie umowy, i po odstąpieniu żądać podwójnego zadatku. Jeśli znałeś wadę przy podpisywaniu umowy przedwstępnej, ten argument słabnie. Jeśli przeszkoda powstała bez niczyjej winy (np. pożar), stosuje się § 3 i zadatek wraca w pojedynczej wysokości. Zanim podpiszesz umowę przedwstępną, przejdź przez checklistę przed zakupem mieszkania – większość takich wad da się wykryć wcześniej.
Śmierć sprzedającego lub kupującego
Obowiązki z umowy przedwstępnej co do zasady przechodzą na spadkobierców (art. 922 § 1 k.c.), więc muszą oni zawrzeć umowę albo liczyć się ze skutkami zadatku. Przed stwierdzeniem nabycia spadku często nie są jednak w stanie sprzedać w terminie. Czy za to odpowiadają, jest niejednoznaczne i zależy od tego, czy działali bez zwłoki. Najprostsze wyjście to aneks z nowym terminem albo rozwiązanie umowy ze zwrotem zadatku.
Zwłoka – czy trzeba dać dodatkowy termin?
Nie. Art. 394 § 1 pozwala odstąpić „bez wyznaczenia terminu dodatkowego”. Uważaj jednak na przesuwanie terminów. Jeśli zgodzisz się na nowy termin, wiąże on obie strony. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 15 kwietnia 2026 r. (I CSK 146/26) zaakceptował ocenę, że strona, która zgodziła się na nowy termin, powinna liczyć się z koniecznością zdobycia potrzebnych dokumentów, a opóźnienie urzędów jej nie usprawiedliwia. W tej samej sprawie przy odpowiedzialności obu stron zadatek musiał wrócić w pojedynczej wysokości, bez badania, czyja wina była większa.
Rozwiązanie umowy za porozumieniem
Gdy obie strony chcą się wycofać, najlepiej podpisać krótkie porozumienie o rozwiązaniu umowy. Z mocy art. 394 § 3 zadatek wtedy wraca, ale w porozumieniu możecie ustalić inaczej – np. że sprzedający zatrzymuje część na pokrycie kosztów. Wpisz kwotę i termin zwrotu, żeby nie było sporu.
Wysokość zadatku i forma wpłaty
Przepisy nie ustalają ani minimalnej, ani maksymalnej wysokości zadatku. Kodeks nie przewiduje też miarkowania zadatku przez sąd – taki mechanizm (art. 484 § 2 k.c.) dotyczy kary umownej, nie zadatku. W skrajnych przypadkach, gdy zadatek jest rażąco wysoki w stosunku do ceny, można próbować powoływać się na nadużycie prawa (art. 5 k.c.), ale skuteczność takiego zarzutu jest niepewna i zależy od okoliczności. Ustal więc wysokość, którą jesteś gotów stracić.
Forma zadatku jest dowolna, ale w sporze liczy się dowód. Najlepiej:
- zapłać przelewem na rachunek drugiej strony (nie osoby trzeciej),
- w tytule wpisz: „zadatek z umowy przedwstępnej z dnia [data], nieruchomość [adres/KW]”,
- jeśli płacisz gotówką, wpisz w umowie, że sprzedający kwituje odbiór zadatku, albo weź osobne pokwitowanie.
Zadatek u pośrednika. Zadatek rozlicza się między kupującym a sprzedającym. Jeśli biuro nieruchomości chce przyjąć pieniądze na swoje konto, sprawdź, czy ma pisemne upoważnienie sprzedającego do odbioru zadatku. Bez tego trudniej wykazać, że zadatek został „dany” drugiej stronie.
Deweloper, rezerwacja i najem
Opłata rezerwacyjna u dewelopera
Ustawa z 20 maja 2021 r. o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego oraz Deweloperskim Funduszu Gwarancyjnym (t.j. Dz.U. 2026 poz. 880 ze zm.) reguluje umowę rezerwacyjną. To umowa z deweloperem lub innym przedsiębiorcą o czasowe wyłączenie lokalu z oferty (art. 29 ust. 2). Musi mieć formę pisemną pod rygorem nieważności (art. 30 ust. 1). Jeśli bierzesz kredyt, okres rezerwacji powinien uwzględniać czas na decyzję banku (art. 31).
- Wysokość: opłata rezerwacyjna nie może przekroczyć 1% ceny lokalu z prospektu informacyjnego (art. 32 ust. 2).
- Zaliczenie: jest zaliczana na poczet ceny z umowy deweloperskiej (art. 32 ust. 3).
- Zwrot w pojedynczej wysokości (art. 34 ust. 1 pkt 1 i 3): gdy nie dostaniesz pozytywnej decyzji kredytowej ani promesy z powodu negatywnej oceny zdolności kredytowej albo gdy deweloper zmienił prospekt informacyjny lub jego załączniki bez poinformowania Cię.
- Zwrot w podwójnej wysokości: gdy deweloper (lub inny przedsiębiorca, o którym mowa w art. 4) nie wykonuje umowy rezerwacyjnej (art. 34 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 3) oraz gdy umowa deweloperska była poprzedzona umową rezerwacyjną, deweloper nie usunął wad zgłoszonych do protokołu odbioru, a nabywca nie przystąpił do umowy przenoszącej własność (art. 34 ust. 2).
Opłata rezerwacyjna nie jest więc zadatkiem z kodeksu. Umowę deweloperską zawiera się w formie aktu notarialnego (art. 40 ust. 1). Rezerwacja mieszkania od osoby prywatnej nie podlega tej ustawie – liczy się to, co zapiszecie w umowie.
Kaucja przy najmie to nie zadatek
Kaucja zabezpiecza należności wynajmującego, np. zaległy czynsz czy szkody w mieszkaniu. Przy najmie lokalu mieszkalnego kaucja nie może przekraczać dwunastokrotności miesięcznego czynszu (przy najmie okazjonalnym – sześciokrotności, art. 19a ust. 4). Wraca w ciągu miesiąca od opróżnienia lokalu, po potrąceniu należności wynajmującego z tytułu najmu, i to w kwocie zwaloryzowanej według aktualnego czynszu, nie niższej niż pobrana (art. 6 ust. 1, 3 i 4 ustawy o ochronie praw lokatorów). Nie przepada „za karę” jak zadatek. Jeśli przed podpisaniem umowy najmu dajesz „zadatek” za rezerwację mieszkania, wtedy stosuje się art. 394 k.c.
Co zrobić, gdy druga strona nie przychodzi do notariusza – krok po kroku
Jeśli sprzedajesz, a to kupujący nie przyszedł, całą procedurę – z rozliczeniem zadatku lub zaliczki i roszczeniami z art. 390 k.c. – opisujemy w artykule Odstąpienie od umowy przedwstępnej, gdy kupujący nie przyszedł.
- Staw się u notariusza w terminie. Przyjdź z dokumentami i dowodem, że masz pieniądze (np. potwierdzeniem środków na rachunku albo umową kredytu). Twoja gotowość to kluczowy dowód w sporze.
- Poproś o protokół niestawiennictwa. Notariusz spisze, że stawiłeś się, gotowy do zawarcia umowy, a druga strona nie przyszła. Od 5 listopada 2026 r. maksymalna taksa za „inny protokół” to 400 zł netto (§ 10 pkt 3 rozporządzenia w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej, t.j. Dz.U. 2024 poz. 1566, w brzmieniu nadanym Dz.U. 2026 poz. 1370) plus 23% VAT i opłata za wypisy.
- Wyślij wezwanie z krótkim terminem. Nie jest konieczne, ale pokazuje dobrą wiarę. Najlepiej listem poleconym i e-mailem.
- Złóż oświadczenie o odstąpieniu. Na piśmie, z podpisem, listem poleconym. Bez tego oświadczenia nie zatrzymasz zadatku ani nie zażądasz podwójnego. Jeśli jesteś sprzedającym i kupujący nie przyszedł, więcej o Twoich opcjach przeczytasz w tekście o tym, co sprzedający może zrobić, gdy kupujący nie dotrzymał terminu umowy przedwstępnej.
- Wezwij do zapłaty. Kupujący wzywa do zapłaty podwójnego zadatku z terminem, np. 7 lub 14 dni. Od dnia wymagalności możesz żądać odsetek ustawowych za opóźnienie.
- Złóż pozew. Opłata od pozwu o zapłatę jest stała do 20 000 zł wartości sporu (np. 750 zł przy kwocie od 10 000 do 15 000 zł, 1000 zł przy kwocie od 15 000 do 20 000 zł), a powyżej wynosi 5% wartości, maksymalnie 100 000 zł (art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Przykład hipotetyczny: przy żądaniu 40 000 zł opłata to 2000 zł.
Ile masz czasu – przedawnienie
Roszczenia z umowy przedwstępnej przedawniają się z upływem roku od dnia, w którym umowa przyrzeczona miała być zawarta (art. 390 § 3 k.c.). Jeśli sąd oddali żądanie zawarcia umowy przyrzeczonej, rok liczy się od uprawomocnienia wyroku.
Czy roczny termin obejmuje roszczenie o zwrot zadatku lub podwójny zadatek, jest kwestią niejednoznaczną. Część orzecznictwa traktuje je jako roszczenie z umowy przedwstępnej i stosuje rok – tak np. Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z 21 listopada 2018 r. (I ACa 180/18). Natomiast zwrot kwoty zapłaconej na poczet ceny, gdy umowy przyrzeczonej nie zawarto (typowo zaliczki), według uchwały SN z 8 marca 2007 r. (III CZP 3/07) nie przedawnia się z upływem roku – stosuje się wtedy termin ogólny z art. 118 k.c.: 6 lat (a dla roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – 3 lata), z końcem roku kalendarzowego. Bezpieczna zasada: złóż oświadczenie i pozew w ciągu roku od wyznaczonej daty aktu.
Podatki od zadatku
PIT. Zatrzymany zadatek to dla osoby prywatnej przychód z innych źródeł, opodatkowany według skali. Tak przyjął Dyrektor KIS w interpretacji z 19 kwietnia 2024 r. (0112-KDIL2-2.4011.214.2024.1.AM): sprzedająca mieszkanie zatrzymała zadatek, gdy kupujący się wycofał, a przychód powstał w chwili zatrzymania zadatku, nie dopiero z datą wyroku, który potwierdził jej prawo. Zadatek trzeba więc wykazać w zeznaniu za rok, w którym go zatrzymałeś.
Organy podatkowe przyjmują też, że zatrzymany zadatek nie jest przychodem ze sprzedaży nieruchomości, więc nie obejmują go zasady dotyczące sprzedaży po upływie 5 lat od nabycia.
Przy podwójnym zadatku sytuacja jest mniej jasna. Zwrot Twoich własnych pieniędzy nie jest przysporzeniem, a organy podatkowe traktowały otrzymanie podwójnego zadatku jako przychód z innych źródeł. Nie ma jednak jednoznacznego, aktualnego stanowiska, czy opodatkowana jest tylko nadwyżka ponad wpłaconą kwotę, czy całość – jeśli dostajesz podwójny zadatek, ostrożnie przyjmij, że nadwyżka to przychód do rozliczenia, a w razie wątpliwości wystąp o własną interpretację indywidualną. Organy nie uznają też tej nadwyżki za odszkodowanie zwolnione z podatku (art. 21 ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT).
PCC. Umowa przedwstępna nie jest wymieniona wśród czynności opodatkowanych w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych, więc ani ona, ani wpłata zadatku nie rodzi PCC. Podatek pojawia się przy umowie przyrzeczonej przenoszącej własność.
Wzory pism
Pola w nawiasach kwadratowych uzupełnij. Każde pismo wyślij listem poleconym za potwierdzeniem odbioru i zachowaj kopię.
Wzór 1. Oświadczenie sprzedającego o odstąpieniu i zachowaniu zadatku
[Miejscowość], [data] [Imię i nazwisko sprzedającego], [adres] Do: [imię i nazwisko kupującego], [adres]Oświadczenie o odstąpieniu od umowy przedwstępnej
Działając na podstawie art. 394 § 1 Kodeksu cywilnego, odstępuję od umowy przedwstępnej sprzedaży nieruchomości [adres, nr księgi wieczystej], zawartej [data] [w formie aktu notarialnego Rep. A nr … / w formie pisemnej]. Umowa przyrzeczona miała zostać zawarta do [data]. Nie stawił się Pan/Pani w tym terminie [u notariusza …, co potwierdza protokół z dnia …, Rep. A nr …] i nie wykonał Pan/Pani umowy. W związku z tym zachowuję otrzymany zadatek w kwocie [kwota] zł.
[Podpis]Wzór 2. Oświadczenie kupującego o odstąpieniu i wezwanie do zapłaty podwójnego zadatku
[Miejscowość], [data] [Imię i nazwisko kupującego], [adres] Do: [imię i nazwisko sprzedającego], [adres]Oświadczenie o odstąpieniu od umowy przedwstępnej i wezwanie do zapłaty
Działając na podstawie art. 394 § 1 Kodeksu cywilnego, odstępuję od umowy przedwstępnej sprzedaży nieruchomości [adres, nr KW], zawartej [data]. Nie wykonał Pan/Pani umowy, ponieważ [nie stawił się Pan/Pani do zawarcia umowy przyrzeczonej w dniu … / odmówił Pan/Pani zawarcia umowy po uzgodnionej cenie / sprzedał Pan/Pani nieruchomość innej osobie]. Wpłaciłem/am zadatek w kwocie [kwota] zł [przelewem z dnia …].
Wzywam do zapłaty sumy dwukrotnie wyższej, tj. [kwota x 2] zł, w terminie [7/14] dni od otrzymania niniejszego pisma, na rachunek nr [numer]. W razie braku zapłaty skieruję sprawę do sądu i będę dochodzić także odsetek ustawowych za opóźnienie oraz kosztów postępowania.
[Podpis]Wzór 3. Wezwanie do zwrotu zaliczki lub zadatku (rozwiązanie umowy, brak winy)
[Miejscowość], [data] [Imię i nazwisko], [adres] Do: [imię i nazwisko], [adres]Wezwanie do zwrotu
W związku z [rozwiązaniem umowy przedwstępnej z dnia … na mocy porozumienia z dnia … / niezawarciem umowy przyrzeczonej z przyczyn, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności, tj. … / niezawarciem umowy z przyczyn obciążających obie strony] wzywam do zwrotu kwoty [kwota] zł, wpłaconej [data] tytułem [zadatku / zaliczki]. Podstawa: [art. 394 § 3 Kodeksu cywilnego – dla zadatku] [art. 410 § 1 i 2 w zw. z art. 405 Kodeksu cywilnego – dla zaliczki].
Proszę o zapłatę w terminie [7/14] dni od otrzymania wezwania na rachunek nr [numer].
[Podpis]Wzór 4. Klauzula zadatku i klauzula kredytowa do umowy przedwstępnej
Klauzula zadatku:
„§ [..]. 1. Na zabezpieczenie wykonania niniejszej umowy Kupujący [wręczył Sprzedającemu w dniu podpisania umowy / wpłaci na rachunek Sprzedającego nr … w terminie do dnia …] kwotę [kwota] zł (słownie: …) tytułem zadatku w rozumieniu art. 394 Kodeksu cywilnego. 2. Sprzedający kwituje odbiór zadatku [jeśli wręczony przy umowie]. 3. W razie zawarcia umowy przyrzeczonej zadatek zostanie zaliczony na poczet ceny. 4. Jeżeli zadatek nie zostanie wpłacony w terminie, o którym mowa w ust. 1, Sprzedający może od umowy odstąpić w terminie [..] dni od upływu terminu do wpłaty zadatku.”
Klauzula kredytowa:
„§ [..]. 1. Kupujący zamierza sfinansować część ceny w kwocie [kwota] zł kredytem bankowym. Kupujący zobowiązuje się złożyć kompletny wniosek kredytowy w co najmniej [jednym/dwóch] bankach w terminie [..] dni od zawarcia umowy i na żądanie Sprzedającego przedstawić potwierdzenie jego złożenia. 2. Jeżeli Kupujący, mimo terminowego złożenia wniosku i dostarczenia wymaganych dokumentów, otrzyma decyzję odmowną albo nie otrzyma decyzji do dnia [data], każda ze stron może odstąpić od umowy w terminie [..] dni od dnia [doręczenia Sprzedającemu kopii decyzji odmownej / upływu dnia [data]], a Sprzedający zwróci zadatek w pojedynczej wysokości w ciągu [..] dni od otrzymania oświadczenia o odstąpieniu wraz z kopią decyzji banku. 3. Ustęp 2 nie ma zastosowania, jeżeli odmowa wynika z okoliczności zawinionych przez Kupującego, w szczególności niedostarczenia dokumentów lub zaciągnięcia nowych zobowiązań po zawarciu umowy.”
Najczęstsze pytania
Czy zadatek jest zwrotny, jeśli kupujący się wycofa?
Nie. Jeśli to kupujący, który wpłacił zadatek, nie wykonał umowy, sprzedający może od niej odstąpić i zadatek zatrzymać. Wyjątek: umowa przewiduje inaczej (np. klauzula kredytowa) albo strony rozwiążą umowę za porozumieniem.
Co jest zwrotne: zaliczka czy zadatek?
Zaliczka co do zasady wraca zawsze, gdy umowa nie dojdzie do skutku. Zadatek wraca tylko przy rozwiązaniu umowy, przy braku winy stron albo przy winie obu stron. Jeśli zawini jedna strona, zadatek przepada albo wraca w podwójnej wysokości.
Czy sprzedający musi oddać podwójny zadatek?
Tak, jeśli to on odpowiada za niewykonanie umowy (a Ty nie), a Ty złożyłeś oświadczenie o odstąpieniu. Bez odstąpienia możesz zamiast tego żądać odszkodowania na zasadach ogólnych, ale wtedy musisz udowodnić szkodę.
Czy zadatek przepada, jeśli nie dostanę kredytu?
Nie zawsze. Jeśli umowa ma klauzulę kredytową, decyduje jej treść. Jeśli nie ma, sąd oceni, czy dołożyłeś staranności – czy sprawdziłeś zdolność kredytową, złożyłeś wnioski na czas i dostarczyłeś dokumenty. Bez promesy i bez klauzuli ryzyko utraty zadatku jest wysokie.
Ile powinien wynosić zadatek przy kupnie mieszkania?
Prawo nie określa limitu ani minimum – kwotę ustalają strony. Im wyższy zadatek, tym więcej ryzykujesz, ale też tym mocniej wiąże on drugą stronę. Wyjątkiem jest opłata rezerwacyjna u dewelopera – maksymalnie 1% ceny.
Czy zadatek musi być wpłacony przy podpisaniu umowy?
Nie, ale jeśli ma być wpłacony później, umowa musi wskazać termin. Jeśli pieniądze nie wpłyną w tym terminie, zastrzeżenie zadatku jest nieskuteczne i nie można żądać jego zapłaty.
Czy od zatrzymanego zadatku trzeba zapłacić podatek?
Tak. Zatrzymany zadatek to przychód z innych źródeł, który wykazujesz w zeznaniu PIT za rok, w którym go zatrzymałeś. Od samej umowy przedwstępnej i wpłaty zadatku nie płaci się PCC.
Ile mam czasu na odzyskanie zadatku?
Licz się z rokiem od dnia, w którym miał być podpisany akt notarialny (art. 390 § 3 k.c.). Część sądów stosuje ten termin do zadatku. Dla zaliczki SN przyjął, że roczny termin nie obowiązuje, ale bezpieczniej nie czekać.
Autor prowadzi GRB Nieruchomości, firmę z Łowicza kupującą nieruchomości o skomplikowanym stanie prawnym. Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje porady prawnej. Aktualizacja: listopad 2026 r.




