Umowa użyczenia mieszkania – wzór z omówieniem (także w rodzinie i dla dziecka)
W skrócie: umowa użyczenia mieszkania to umowa, w której właściciel (użyczający) pozwala komuś (biorącemu) bezpłatnie mieszkać w lokalu przez określony albo nieokreślony czas (art. 710 Kodeksu cywilnego). Przepisy nie wymagają formy pisemnej, ale warto ją zachować – przede wszystkim po to, żeby w razie sporu dało się udowodnić, na jaki czas mieszkanie oddano i kto płaci rachunki. Poniżej znajdziesz gotowy wzór umowy (z wariantami, które sprawdzą się także przy użyczeniu mieszkania w rodzinie i dziecku), omówienie każdego punktu oraz zapisy, które najbardziej przydają się wtedy, gdy trzeba będzie odzyskać mieszkanie.
Czym jest umowa użyczenia mieszkania
Użyczenie to umowa nieodpłatna. Użyczający zobowiązuje się zezwolić biorącemu na bezpłatne używanie rzeczy (tu: mieszkania) przez czas oznaczony lub nieoznaczony (art. 710 k.c.). Biorący nie płaci za samo korzystanie z lokalu – to odróżnia użyczenie od najmu.
Najczęściej mieszkania użycza się w rodzinie: rodzice dorosłemu dziecku, dziadkowie wnukom, rodzeństwo rodzeństwu, czasem znajomym na przejściowy okres. Formalna umowa wydaje się tu przesadą, ale to właśnie w rodzinie spory o mieszkanie bywają najtrudniejsze – dlatego krótki dokument spisany na początku oszczędza później wielu nerwów.
| Użyczenie | Najem | |
|---|---|---|
| Opłata za korzystanie | brak (umowa nieodpłatna) | czynsz |
| Zwykłe koszty utrzymania (media, drobne naprawy) | ponosi biorący (art. 713 k.c.), chyba że umowa stanowi inaczej | zależnie od umowy; drobne naprawy najemca (art. 681 k.c.) |
| Oddanie lokalu osobie trzeciej | tylko za zgodą użyczającego (art. 712 § 2 k.c.) | podnajem lub użyczenie lokalu – tylko za zgodą wynajmującego (art. 688² k.c.) |
| Wypowiedzenie przez właściciela | według umowy; ograniczenia z art. 11 ustawy o ochronie praw lokatorów nie mają zastosowania (dotyczą odpłatnego używania) | tylko z przyczyn ustawowych (art. 11 ustawy o ochronie praw lokatorów) |
| Forma | dowolna | dowolna; najem na dłużej niż rok – pisemna, inaczej czas nieoznaczony (art. 660 k.c.) |
| Ochrona z ustawy o ochronie praw lokatorów | tak – biorący jest lokatorem | tak |
| Podatek dochodowy u właściciela | brak przychodu | czynsz to przychód |
Czy umowa użyczenia mieszkania musi być pisemna
Nie. Kodeks cywilny nie zastrzega dla użyczenia żadnej formy, więc umowa zawarta ustnie, a nawet przez samo wpuszczenie kogoś do mieszkania, jest ważna. Problem pojawia się później: gdy strony się poróżnią, trudno udowodnić, czy mieszkanie użyczono „do końca studiów”, „na rok”, czy „na zawsze”, i kto miał płacić czynsz do spółdzielni.
Dlatego warto spisać umowę na piśmie i podpisać ją w dwóch egzemplarzach. Forma aktu notarialnego nie jest potrzebna, chyba że strony chcą dodać oświadczenie biorącego o poddaniu się egzekucji (o tym niżej).
Pisemna umowa przydaje się też przy zameldowaniu. Przy zgłoszeniu elektronicznym biorący może dołączyć umowę użyczenia jako dokument potwierdzający jego tytuł prawny do lokalu (art. 28 ust. 2a–2b ustawy o ewidencji ludności). Przy zgłoszeniu w urzędzie na papierowym formularzu pobyt potwierdza właściciel, a urzędnikowi okazuje się dokument potwierdzający tytuł prawny właściciela (art. 28 ust. 2).
Wzór umowy użyczenia mieszkania
Poniższy wzór możesz skopiować i dostosować. Fragmenty w nawiasach kwadratowych uzupełnij albo wybierz właściwy wariant.
UMOWA UŻYCZENIA LOKALU MIESZKALNEGO
zawarta w [miejscowość] dnia [data] pomiędzy:
[imię i nazwisko], PESEL [numer], zam. [adres] – zwanym dalej Użyczającym,a
[imię i nazwisko], PESEL [numer], zam. [adres] – zwanym dalej Biorącym.§ 1. Przedmiot umowy
- Użyczający oświadcza, że jest [właścicielem / współwłaścicielem / osobą, której przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do] lokalu mieszkalnego nr [ ] położonego w [miejscowość] przy ul. [ ], o powierzchni [ ] m², dla którego Sąd Rejonowy w [ ] prowadzi księgę wieczystą nr [ ] [jeżeli jest założona] (dalej: Lokal).
- [Jeżeli lokal należy do kilku osób albo do majątku wspólnego małżonków: Umowę zawierają wszyscy współwłaściciele / małżonek Użyczającego wyraża zgodę na jej zawarcie: ……………]
- Użyczający oddaje Biorącemu Lokal do bezpłatnego używania w celach mieszkaniowych, a Biorący Lokal przyjmuje.
- Razem z Biorącym w Lokalu mogą zamieszkiwać: [imiona i nazwiska albo „nikt więcej”].
- Użyczenie ma charakter osobisty – w razie śmierci Biorącego umowa wygasa, a osoby wymienione w ust. 4 opróżnią Lokal w terminie [ ] dni.
§ 2. Czas trwania umowy
[Wariant A] Umowa zostaje zawarta na czas oznaczony od [data] do [data].
[Wariant B] Umowa zostaje zawarta na czas nieoznaczony. Każda ze stron może ją wypowiedzieć z zachowaniem [jednomiesięcznego / trzymiesięcznego] terminu wypowiedzenia, ze skutkiem na koniec miesiąca kalendarzowego.§ 3. Wydanie Lokalu
- Wydanie Lokalu nastąpi w dniu [data] na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego, który określi stan techniczny Lokalu, jego wyposażenie, stany liczników oraz liczbę przekazanych kluczy.
- Protokół stanowi załącznik do umowy.
§ 4. Koszty
- Biorący ponosi koszty zużycia mediów (energia elektryczna, gaz, woda, ogrzewanie, wywóz odpadów) oraz [zaliczki na koszty zarządu nieruchomością wspólną / opłaty eksploatacyjne na rzecz spółdzielni – bez funduszu remontowego].
- Biorący ponosi koszty drobnych napraw i bieżącej konserwacji Lokalu.
- Podatek od nieruchomości oraz [fundusz remontowy] ponosi Użyczający.
- Biorący nie płaci Użyczającemu wynagrodzenia za używanie Lokalu.
§ 5. Obowiązki Biorącego
- Biorący będzie używał Lokalu zgodnie z jego przeznaczeniem i niniejszą umową oraz dbał o jego stan.
- Biorący nie może oddać Lokalu ani jego części do używania osobie trzeciej (w tym wynająć go) bez pisemnej zgody Użyczającego.
- Zmiany w Lokalu (remont, przebudowa, wymiana instalacji) wymagają pisemnej zgody Użyczającego.
- Biorący umożliwi Użyczającemu wejście do Lokalu w celu sprawdzenia jego stanu, po wcześniejszym uzgodnieniu terminu.
§ 6. Rozwiązanie umowy i zwrot Lokalu
- Umowa kończy się z upływem czasu, na który została zawarta, albo z upływem terminu wypowiedzenia (§ 2).
- Użyczający może żądać zwrotu Lokalu przed upływem czasu określonego w umowie, jeżeli Biorący używa Lokalu w sposób sprzeczny z umową lub z jego przeznaczeniem, oddaje go innej osobie bez zgody Użyczającego albo jeżeli Lokal stał się Użyczającemu potrzebny z powodów, których nie przewidywał przy zawarciu umowy.
- Strony mogą rozwiązać umowę w każdym czasie za porozumieniem.
- Po zakończeniu umowy Biorący opróżni Lokal ze swoich rzeczy i rzeczy osób, które z nim zamieszkują, i zwróci go wraz z kluczami w stanie niepogorszonym, z wyjątkiem zużycia wynikającego z prawidłowego używania, w terminie [ ] dni, na podstawie protokołu zdawczo-odbiorczego.
- Biorący, który był zameldowany w Lokalu, wymelduje się w terminie [ ] dni od jego zwrotu.
§ 7. Nakłady
- Nakłady poczynione przez Biorącego na Lokal – zarówno bez zgody, jak i za zgodą Użyczającego – nie podlegają zwrotowi, chyba że w pisemnej zgodzie na ich poczynienie strony ustalą kwotę lub sposób rozliczenia.
- Biorący nie może zabrać urządzeń, którymi Lokal ulepszył, jeżeli spowodowałoby to uszkodzenie Lokalu.
§ 8. Postanowienia końcowe
[podpis Użyczającego] [podpis Biorącego]
- Zmiany umowy wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności.
- W sprawach nieuregulowanych stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego (art. 710–719).
- Umowę sporządzono w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, po jednym dla każdej ze stron.
Załącznik nr 1 – protokół zdawczo-odbiorczy
Omówienie najważniejszych punktów wzoru
Kto może użyczyć mieszkania (§ 1)
Mieszkania może użyczyć właściciel, ale też np. osoba ze spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu. Jeśli mieszkanie ma kilku współwłaścicieli, nie jest przesądzone, czy oddanie całego lokalu do używania to czynność zwykłego zarządu (wystarczy zgoda większości udziałów, art. 201 k.c.), czy przekraczająca go (zgoda wszystkich, art. 199 k.c.) – Sąd Najwyższy w wyroku z 27 marca 2025 r. (II CSKP 329/23) odnotował rozbieżne poglądy i ich nie rozstrzygnął. Dlatego bezpiecznie jest, gdy umowę podpiszą wszyscy współwłaściciele. Jeżeli mieszkanie należy do majątku wspólnego małżonków, na oddanie go do używania potrzebna jest zgoda drugiego małżonka (art. 37 § 1 pkt 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Więcej o tym, co oznacza posiadanie udziału, przeczytasz w tekście co to jest udział w nieruchomości.
Warto wpisać, kto oprócz biorącego może mieszkać w lokalu. Bez takiego zapisu łatwo o spór, czy biorący mógł wprowadzić partnera albo współlokatora. Pamiętaj, że osoby wpisane do § 1 ust. 4 nie są stronami umowy – jeśli kiedyś trzeba będzie wytoczyć sprawę o eksmisję, pozew musi obejmować także je.
Zapis o śmierci biorącego (§ 1 ust. 5) jest opcjonalny. To, czy użyczenie wygasa ze śmiercią biorącego, bywa w doktrynie sporne, a klauzula usuwa tę wątpliwość.
Na jaki czas zawrzeć umowę (§ 2)
To najważniejszy wybór w całej umowie.
- Czas oznaczony – po upływie terminu użyczenie się kończy, a biorący ma obowiązek zwrócić lokal w stanie niepogorszonym, z wyjątkiem zużycia wynikającego z prawidłowego używania (art. 718 § 1 k.c.). Przed terminem użyczający może żądać zwrotu tylko w sytuacjach z art. 716 k.c. (niewłaściwe używanie, oddanie lokalu innej osobie, nieprzewidziana potrzeba).
- Czas nieoznaczony – przepisy wiążą koniec użyczenia z „uczynieniem użytku” albo upływem czasu, w którym biorący mógł go uczynić (art. 715 k.c.). Przy mieszkaniu dla dziecka czy rodzica taki moment trudno wskazać, dlatego warto wpisać do umowy termin wypowiedzenia. Ponieważ użyczenie jest nieodpłatne, ograniczenia wypowiedzenia z art. 11 ustawy o ochronie praw lokatorów (tylko z przyczyn ustawowych) go nie obejmują – przepis ten dotyczy lokatorów uprawnionych do odpłatnego używania lokalu. Szczegóły i wzór wypowiedzenia opisaliśmy w tekście wypowiedzenie umowy użyczenia mieszkania.
Jeżeli celem jest np. „mieszkanie na czas studiów”, lepiej wpisać konkretną datę (np. 30 września 2029 r.) niż sam cel – data nie budzi wątpliwości.
Protokół zdawczo-odbiorczy (§ 3)
Protokół to najprostszy dowód, w jakim stanie lokal był wydany. Wpisz w nim stan ścian, podłóg, okien, sprzętów AGD i mebli, stany liczników oraz liczbę kluczy, a najlepiej dołącz zdjęcia z datą. Bez protokołu przy zwrocie trudno wykazać, że zniszczenia powstały w czasie użyczenia.
Kto płaci rachunki (§ 4)
Z mocy prawa biorący ponosi zwykłe koszty utrzymania rzeczy (art. 713 k.c.). W przypadku mieszkania to przede wszystkim media i drobne naprawy. Kto płaci opłaty do wspólnoty lub spółdzielni, fundusz remontowy i podatek od nieruchomości, przepisy nie przesądzają wprost – dlatego trzeba to wpisać.
Uwaga na jedną pułapkę: jeżeli biorący ma płacić właścicielowi stałą kwotę wyraźnie wyższą niż rzeczywiste koszty utrzymania lokalu, umowa przestaje być nieodpłatna i w praktyce może zostać uznana za najem – z czynszem, który właściciel powinien opodatkować, i z ochroną z art. 11 ustawy o ochronie praw lokatorów, która ogranicza wypowiedzenie. Podobne ryzyko pojawia się, gdy biorący przejmuje ciężary właściciela wykraczające poza zwykłe koszty utrzymania (np. podatek od nieruchomości, fundusz remontowy) – granica bywa w praktyce organów podatkowych niejednoznaczna. Bezpieczniej, gdy biorący pokrywa media i bieżące opłaty eksploatacyjne (najlepiej bezpośrednio dostawcom albo według faktycznych rozliczeń), a podatek od nieruchomości i fundusz remontowy zostają po stronie właściciela.
Oddanie lokalu innym osobom (§ 5)
Bez zgody użyczającego biorący nie może oddać lokalu do używania osobie trzeciej (art. 712 § 2 k.c.). Jeśli to zrobi, użyczający może żądać zwrotu lokalu przed czasem (art. 716 k.c.), a biorący odpowiada też za przypadkowe zniszczenie lub uszkodzenie lokalu, chyba że do szkody doszłoby także wtedy, gdyby zatrzymał lokal dla siebie (art. 714 k.c.). Obowiązek zwrotu ciąży również na osobie, której biorący oddał lokal (art. 718 § 2 k.c.). Zapis w umowie przypomina o tym obu stronom i wyraźnie obejmuje wynajem „na pokoje”.
Zwrot lokalu (§ 6)
Wzór powtarza podstawy z art. 716 k.c. i dodaje praktyczne elementy: termin na opróżnienie lokalu, zwrot kluczy i wymeldowanie. Pamiętaj, że sam meldunek nie daje prawa do mieszkania, a wymeldowanie nie jest warunkiem odzyskania lokalu – ale gdy biorący nie wymelduje się sam, trzeba prowadzić postępowanie w urzędzie. Jak to wygląda, opisaliśmy w tekście jak wymeldować lokatora.
Nakłady (§ 7)
Jeżeli biorący remontuje mieszkanie, po zakończeniu umowy może próbować odzyskać wydatki. Co do nakładów innych niż zwykłe koszty utrzymania kodeks odsyła do przepisów o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia (art. 713 zd. 2 k.c.). Sąd Najwyższy uznał jednak (uchwała z 20 stycznia 2010 r., III CZP 125/09), że to odesłanie nie obejmuje nakładów poczynionych za zgodą użyczającego – ich rozliczenie zależy wtedy od tego, co strony ustaliły, a gdy nic nie ustaliły, podstawa rozliczenia bywa sporna. W sporze rodzinnym to częste źródło długich rozliczeń.
Dlatego wzór zakłada, że nakłady – także te zrobione za zgodą – nie podlegają zwrotowi, chyba że strony w pisemnej zgodzie na remont ustalą kwotę lub sposób rozliczenia. Roszczenia użyczającego o naprawienie szkody za pogorszenie lokalu i roszczenia biorącego o zwrot nakładów przedawniają się z upływem roku od zwrotu rzeczy (art. 719 k.c.).
Umowa użyczenia mieszkania w rodzinie i dla dziecka – na co zwrócić uwagę
W rodzinie najczęściej pojawiają się trzy sytuacje.
- Rodzice użyczają mieszkania dorosłemu dziecku. Wpisz, czy w lokalu może zamieszkać partner lub małżonek dziecka i co dzieje się z umową, gdy dziecko się wyprowadzi. Jeśli w lokalu ma zamieszkać kilka osób, które razem biorą je do używania, ich odpowiedzialność wobec użyczającego jest solidarna (art. 717 k.c.).
- Dziecko użycza mieszkania rodzicom. Często ma to trwać „dożywotnio”. Umowa użyczenia na czas nieoznaczony jest tu możliwa, ale trzeba pamiętać, że nie jest obciążeniem nieruchomości – nie wpisuje się jej do księgi wieczystej i nie wiąże nabywcy. Jeśli dziecko sprzeda albo podaruje mieszkanie, rodzice tracą ochronę wynikającą z umowy (choć nowy właściciel i tak musi odzyskać lokal na drodze sądowej). Jeśli rodzicom ma przysługiwać trwałe prawo do mieszkania, niezależne od tego, kto będzie właścicielem, rozważ służebność mieszkania ustanowioną aktem notarialnym. Pamiętaj tylko, że – inaczej niż użyczenie – nieodpłatna służebność podlega podatkowi od spadków i darowizn (art. 1 ust. 1 pkt 6 ustawy), więc przed jej ustanowieniem warto sprawdzić skutki podatkowe.
- Mieszkanie należy do kilku osób, np. rodzeństwa po spadku. Jeśli mieszka w nim jeden ze współwłaścicieli, to nie jest użyczenie, tylko korzystanie z rzeczy wspólnej (art. 206 k.c.); spory o to rozwiązuje się inaczej – zobacz zniesienie współwłasności. Jeśli mieszka tam np. rodzic, który współwłaścicielem nie jest, potrzebna jest umowa użyczenia ze współwłaścicielami (najlepiej wszystkimi).
Umowę z rodziną warto spisać tak samo starannie jak z obcą osobą. Gdy relacje się psują, właśnie data końca umowy, zapis o kosztach i protokół są najmocniejszymi argumentami.
Czy od użyczenia mieszkania płaci się podatek
Właściciel (użyczający) nie uzyskuje przychodu, bo nic nie dostaje. Nie płaci PIT ani podatku od czynności cywilnoprawnych – użyczenia nie ma w katalogu czynności objętych PCC.
Biorący formalnie otrzymuje nieodpłatne świadczenie, które jest przychodem z innych źródeł (art. 11 ust. 1 i art. 20 ust. 1 ustawy o PIT). Jego wartość to równowartość czynszu, jaki przysługiwałby przy najmie tego lokalu (art. 11 ust. 2a pkt 3 ustawy o PIT). Od tej zasady jest ważny wyjątek: wolne od podatku są nieodpłatne świadczenia otrzymane od osób zaliczonych do I lub II grupy podatkowej w rozumieniu ustawy o podatku od spadków i darowizn (art. 21 ust. 1 pkt 125 ustawy o PIT). I grupa to m.in. małżonek, dzieci, wnuki, rodzice, dziadkowie, rodzeństwo, pasierb, ojczym, macocha, teściowie, zięć i synowa; II grupa to m.in. zstępni rodzeństwa, rodzeństwo rodziców i małżonkowie rodzeństwa.
W praktyce:
- użyczenie mieszkania dziecku, rodzicom, rodzeństwu czy wnukom – biorący nie płaci podatku;
- użyczenie znajomemu albo partnerowi bez ślubu – biorący powinien wykazać przychód z nieodpłatnego świadczenia w zeznaniu rocznym.
Użyczenie nie podlega podatkowi od spadków i darowizn – ustawa tego tytułu nie wymienia.
Jak odzyskać mieszkanie, gdy biorący nie chce się wyprowadzić
Biorący na podstawie umowy użyczenia jest lokatorem w rozumieniu ustawy o ochronie praw lokatorów (ma tytuł prawny do używania lokalu inny niż własność). To ma kilka skutków:
- po zakończeniu umowy nie można go usunąć „na własną rękę” – wymiana zamków, odcięcie mediów czy wyniesienie rzeczy grozi odpowiedzialnością karną i cywilną; potrzebny jest wyrok eksmisyjny i komornik;
- w wyroku eksmisyjnym sąd orzeka, czy biorącemu przysługuje uprawnienie do najmu socjalnego lokalu (art. 14 ust. 1 ustawy). Przy mieszkaniu prywatnym (spoza zasobu gminy) sąd nie musi go przyznać nawet osobom, którym w innym przypadku przysługuje ono obowiązkowo, np. kobiecie w ciąży czy małoletniemu (art. 14 ust. 7) – ocenia sytuację indywidualnie. Jeśli je przyzna, eksmisję wstrzymuje się do czasu, gdy gmina zaproponuje lokal (art. 14 ust. 6), a właściciel może żądać od gminy odszkodowania (art. 18 ust. 5);
- wyroku nakazującego opróżnienie lokalu nie wykonuje się od 1 listopada do 31 marca włącznie, jeżeli osobie eksmitowanej nie wskazano lokalu, do którego ma nastąpić przekwaterowanie (art. 16 ustawy). Wyjątki – m.in. przemoc w rodzinie i rażące lub uporczywe naruszanie porządku domowego – przewiduje art. 17 ust. 1.
Kolejność działań jest zwykle taka: pisemne wypowiedzenie (gdy umowa je przewiduje) albo żądanie zwrotu z przyczyn z art. 716 k.c. → wezwanie do opróżnienia lokalu z terminem → pozew o eksmisję. Po zakończeniu umowy właściciel może też żądać od byłego lokatora odszkodowania za zajmowanie lokalu (art. 18 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów).
Szczegółowo opisaliśmy to w tekście eksmisja z domu rodzinnego a umowa użyczenia, a o tym, jak takie sprawy wyglądają w praktyce, gdy w lokalu mieszka członek rodziny, piszą też eksperci GRB Nieruchomości: eksmisja członka rodziny a umowa użyczenia.
Czy można zabezpieczyć się aktem notarialnym
Można zawrzeć umowę użyczenia w formie aktu notarialnego i dodać w nim oświadczenie biorącego o poddaniu się egzekucji co do wydania (opróżnienia) lokalu w terminie wskazanym w akcie albo po zdarzeniu w nim określonym (art. 777 § 1 pkt 4 k.p.c.). Przy umowie na czas nieoznaczony trzeba starannie opisać to zdarzenie (np. upływ terminu wypowiedzenia). Taki akt, po nadaniu klauzuli wykonalności przez sąd, pozwala skierować sprawę do komornika bez procesu o eksmisję. Ochrona lokatorów nadal jednak działa: jeśli dłużnik nie ma innego lokalu, do którego przysługuje mu tytuł, komornik wstrzymuje czynności do czasu wskazania przez gminę tymczasowego pomieszczenia (art. 1046 § 4 k.p.c.) – chyba że odpowiednie pomieszczenie wskaże wierzyciel, dłużnik albo inna osoba (art. 1046 § 5). Czy zimowy zakaz z art. 16 ustawy o ochronie praw lokatorów, który mówi o wyrokach, obejmuje także egzekucję z aktu notarialnego, jest niejednoznaczne. Koszt aktu to taksa notarialna, wypisy i VAT – przy umowie rodzinnej często bardziej opłaca się po prostu dobra umowa pisemna.
Najczęstsze błędy przy umowie użyczenia mieszkania
- Brak daty końca umowy albo wpisanie celu („na czas studiów”) zamiast daty.
- Brak zapisu o kosztach – później spór, kto miał płacić czynsz do spółdzielni.
- Stała „opłata” wyższa niż koszty – ryzyko, że umowa zostanie potraktowana jak najem (podatek u właściciela i ograniczenia wypowiedzenia z art. 11 ustawy o ochronie praw lokatorów).
- Brak protokołu zdawczo-odbiorczego – nie da się wykazać zniszczeń.
- Użyczenie przez jednego współwłaściciela bez zgody pozostałych.
- Samowolne odzyskiwanie lokalu (wymiana zamków, odcięcie mediów) zamiast drogi sądowej.
Przy przekazaniu i zwrocie mieszkania warto spisać jego stan – wzór z omówieniem znajdziesz w tekście protokół zdawczo-odbiorczy mieszkania.
Najczęstsze pytania
Czy umowa użyczenia mieszkania może być ustna?
Tak, jest ważna w każdej formie. Forma pisemna ułatwia jednak udowodnienie warunków, a przy zameldowaniu elektronicznym pozwala biorącemu wykazać tytuł prawny do lokalu bez udziału właściciela.
Czy na podstawie umowy użyczenia można się zameldować?
Tak. Przy zgłoszeniu elektronicznym umowę użyczenia dołącza się jako dokument potwierdzający tytuł prawny do lokalu (art. 28 ust. 2a–2b ustawy o ewidencji ludności). Przy zgłoszeniu papierowym pobyt potwierdza na formularzu właściciel. Zameldowanie służy wyłącznie celom ewidencyjnym i samo w sobie nie daje prawa do mieszkania (art. 28 ust. 4).
Czy biorący płaci podatek od użyczonego mieszkania?
Jeżeli mieszkanie użycza osoba z I lub II grupy podatkowej (np. rodzic, dziadek, rodzeństwo, teść), przychód biorącego jest zwolniony z PIT. W innych przypadkach (np. znajomy, partner bez ślubu) biorący powinien wykazać przychód z nieodpłatnego świadczenia.
Kto płaci czynsz do spółdzielni przy umowie użyczenia?
Zwykłe koszty utrzymania ponosi biorący (art. 713 k.c.), ale opłaty na rzecz spółdzielni czy wspólnoty strony powinny rozdzielić w umowie. Wobec wspólnoty mieszkaniowej za opłaty odpowiada właściciel. W spółdzielni ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych (art. 4) przewiduje solidarną odpowiedzialność za opłaty także osób faktycznie korzystających z lokalu – więc i biorącego, za czas, gdy w nim mieszka.
Czy można wypowiedzieć umowę użyczenia zawartą na czas nieoznaczony?
Tak – najprościej, jeśli umowa przewiduje termin wypowiedzenia. Jeśli go nie ma, użyczenie kończy się na zasadach z art. 715 k.c. (gdy biorący uczynił z lokalu umówiony użytek albo upłynął czas, w którym mógł go uczynić), a wcześniej użyczający może żądać zwrotu z przyczyn z art. 716 k.c. W orzecznictwie sądów powszechnych i doktrynie przyjmuje się też wypowiedzenie takiej umowy jako zobowiązania bezterminowego (art. 365¹ k.c.). Szczegóły: wypowiedzenie umowy użyczenia mieszkania.
Czy użyczenie mieszkania trzeba gdzieś zgłosić?
Nie. Umowy nie zgłasza się do urzędu skarbowego ani nie wpisuje do księgi wieczystej. Właściciel może poinformować wspólnotę lub spółdzielnię o osobach zamieszkujących lokal, bo od liczby mieszkańców zależą niektóre opłaty (np. za odpady).
Stan prawny: listopad 2026 r. Tekst ma charakter informacyjny.




